ميرزا محمد حيدر دوغلات
مقدمه 32
تاريخ رشيدى ( فارسي )
روى آخرين كلمه مشترك شماره گذاشته و در پاورقى موارد حذف شده را با علامت منها ( - ) آوردهام كه اين نيز به چند شيوه انجام گرفته ؛ بدين معنى كه اگر مورد حذفى يا افتادگى فقط يك كلمه و يا حداكثر دو كلمه بوده ، در پاورقى همان يك يا دو كلمه را آوردهام . مثلا كلمه « دوبدو » در نسخه اساس آمده و نسخ ديگر فاقد آن كلمه هستند ، با گذاشتن شماره روى كلمه دوبدو ، در پاورقى نوشتهام : 1 - نت : - دوبدو ؛ و اگر مورد به بيش از سه كلمه اختصاص داشته ، در اين صورت در مقابله شماره مورد نظر ، اولين كلمه را نوشته و پس از گذاشتن سه نقطه ( . . . ) كلمه آخر را بدان افزودهام . مثلا عبارت « و الّا آيه نص كريم قاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ را كار فرمايند » در نسخه ديگر حذف شده ، پس در در پاورقى نوشتهام : 1 - نگ : - و . . . فرمايند . گاهى افتادگى و حذف عبارات به چندين سطر و يا حتى چندين صفحه بالغ شده ، در چنين مواردى ضرورتا به جاى يك كلمه ، چند كلمه آوردهام تا پيدا كردن عبارت راحتتر انجام گيرد . مثلا در نسخه اساس عبارت « افتتاح تاريخ جهاندارى . . . » آمده كه در نسخهاى ديگر از همينجا حدود چندين صفحه افتاده و يا حذف شده است ، در اين صورت در پاورقى در مقابل شماره مورد نظر ، مثلا شماره يك چنين نوشتهام : 1 - نت : - افتتاح . . . الوس سعادتمند را رشدى تمام . در مواردى كه نسخه اساس ، حرف يا حروف و عباراتى را فاقد بوده كه در ديگر نسخ آمده و افزودن آن موارد به نسخه اساس ضرورت داشته ، موارد اضافى را داخل قلاب نوشته و شماره را معمولا بر روى قلاب آوردهام . مثلا در نسخ مورد مقابله ، كلمه « مغولستان » و يا عبارت « ويرانى تاشكند » آمده كه نسخه اساس فاقد آنها بوده ، در اين صورت ، موارد مذكور را در متن نسخه اساس قرار داده و در ميان قلاب نوشتهام : [ مغولستان ] و يا [ ويرانى تاشكند ] ، و در پاورقى در مقابل شماره با آوردن علامت اختصارى نسخه اساس چنين نوشتهام : 1 - نب : - مغولستان . 2 - نب : - ويرانى تاشكند . گاهى نشان دادن اختلاف نسخه اساس با نسخ ديگر و ارتباط جملات با يكديگر ، به شيوه مذكور مناسب نبوده ، در اين صورت ، به طريق ديگرى عمل كردهام ، يعنى با گذاشتن شماره بر روى آخرين كلمه مشترك نسخه اساس و نسخ مورد مقابله ، جمله يا